“Onze afhankelijkheid maakt mensen en wilde dieren kwetsbaar, crisis na crisis”, zegt collega Julie Van Houtryve. “Dat is geen toeval, wetenschappers waarschuwen al decennialang voor die gevolgen. En toch heeft de regering nog altijd geen duidelijke langetermijnvisie om die afhankelijkheid nu af te bouwen.”

“Wij willen schone lucht, leefbare steden en draaglijke zomers voor mens én dier, ook de meest kwetsbare, en we willen niet meer afhankelijk zijn van dictaturen en exploderende energieprijzen. Dat is geen utopie. Dat toekomstbeeld ligt binnen handbereik. Alleen moeten onze politici de moed hebben om te kiezen voor een rechtvaardige transitie met duidelijke stappen en een uitgesproken engagement.”

Julie, waarom is Vogelbescherming Vlaanderen lid van de Klimaatcoalitie?

“Overal ter wereld zien we dat de klimaatverandering volop aan de gang is. Ze vormt een existentiële bedreiging voor mens en dier en wordt grotendeels veroorzaakt door menselijk handelen. Als lid van de Klimaatcoalitie spreken we openlijk onze steun uit voor een sterk klimaatbeleid en dragen we bij aan een groter draagvlak voor klimaatvriendelijke maatregelen binnen de samenleving.”

“Weet je, het is behoorlijk uniek dat zo veel en zo diverse verenigingen uit het hele land op structurele basis samenwerken. Vanuit ons standpunt als natuurvereniging pleiten wij voor natuurvriendelijke oplossingen die klimaatverandering beperken en opvangen (zoals natuurherstel of faunavriendelijk bouwen) en geven wij een stem aan wilde dieren in het klimaatdebat. We vragen ook om cruciale wetgeving die het klimaat en biodiversiteit beschermt niet af te zwakken, zoals nu jammer genoeg op Europees, Belgisch en Vlaams niveau gebeurt. Alleen op die manier kunnen we beter gaan samenleven met wilde dieren en hun rechten versterken. Zonder gezond klimaat geen gezonde mensen, wilde dieren en omgeving!”

Hoe beïnvloedt de klimaatverandering wilde dieren?

“Klimaatverandering verandert de leefgebieden, voedselvoorziening, voortplanting en overlevingskansen van vogels en wilde dieren. Vooral soorten die gespecialiseerd zijn in één leefgebied of die zich moeilijk kunnen aanpassen, zijn kwetsbaar. In Europa zijn dat vooral soorten die in koudere klimaten (pool- en berggebieden) leven en soorten die afhankelijk zijn van zoetwater- en mariene ecosystemen en van seizoensgebonden voedselcycli.”

“Wilde dieren hebben een groot aanpassingsvermogen, maar de snelheid en intensiteit van de klimaatverandering maakt het hen extra lastig. Hoewel sommige soorten tijdelijk profiteren van warmere omstandigheden en hun leefgebied uitbreiden, zijn er veel wetenschappelijke onderzoeken die tonen dat klimaatverandering wereldwijd een van de grootste bedreigingen vormt voor de biodiversiteit, vooral in combinatie met habitatverlies, vervuiling en intensief landgebruik.”

Kan je een paar concrete voorbeelden geven?

“Die zijn er helaas genoeg, ja. Het broedsucces van de bonte vliegenvanger staat onder druk omdat hij als trekvogel tegenwoordig net na de piek van de rupsen terugkomt, en laat dat net de voornaamste voedselbron voor de jongen zijn. Ook de boerenzwaluw en koekoek zijn hier bijvoorbeeld kwetsbaar voor. De goudhaan is dan weer erg gevoelig voor de teloorgang van de fijnspar. Boerenlandvogels die in vochtige gebieden leven zoals de wulp en de kievit staan steeds meer onder druk door wispelturige weersomstandigheden: het mislukken van broedsels door hevige neerslag (hagel, overstromingen, erosiemateriaal) en onbereikbaar voedsel (ongewervelde bodemdieren) door droogte.”

De afgelopen weken hebben we verschillende hittegolven over ons heen gekregen. Dat zal ook wel een impact hebben op de wilde dieren?

“Absoluut. Niet allen hitte, maar ook droogte, zware regenval en stormen hebben een enorme impact op wilde dieren. Ze vernielen nesten, doden jonge dieren en beschadigen voedselbronnen. Langdurige droogte vermindert bovendien de beschikbaarheid van water. De afgelopen weken zagen we dat veel gierzwaluwen en huismussen terechtkwamen in de VOC’s. Ze raakten oververhit en sprongen veel te vroeg uit hun nest. Door de droogte vinden huiszwaluwen geen modder om nesten te bouwen of water om te drinken.“

“Hitte kan ook de vruchtbaarheid verminderen, eieren beschadigen of ervoor zorgen dat jongen minder voedsel krijgen en daardoor een kleinere kans hebben om volwassen te worden.”

“Weet je dat ook egels veel last hebben van de opwarming van de aarde? Ze ervaren hittestress in de zomer, en in de winter wordt hun winterslaap verstoord door zachter weer. Door de droogte vinden ze bovendien minder voedsel. Tel je dat op bij alle andere problemen die de soort heeft, dan is het niet verwonderlijk dat het niet goed gaat met de egel.”

Zorgt de opwarming van de aarde ook voor nieuwe ziektes?

“Zeker. Warmere temperaturen maken het mogelijk dat nieuwe parasieten, ziekteverwekkers en uitheemse soorten zich verspreiden naar gebieden waar ze vroeger niet konden overleven. Ook dat kan inheemse dieren extra onder druk zetten. Er is ook wetenschappelijke consensus dat klimaatverandering de risico’s op overdracht van vogelgriep kan vergroten. Het verandert namelijk de ecologische omstandigheden (bv migratieroutes, leefgebieden) waarbinnen vogelgriep zich verspreidt.”

Redenen genoeg dus om op 11 oktober mee te stappen in de klimaatmars.

“Absoluut!”

Wil je samen met ons en 30.000 andere bezorgde en geëngageerde Belgen meewandelen? Afspraak op zondag 11 oktober, om 14 uur, aan het Brusselse Noordstation.