Rechten van de natuur

Omdat de druk op de natuur toeneemt.

In Europa staat de bestaande natuurwetgeving onder spanning. De Europese Commissie onderzoekt of de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn eenvoudiger kunnen. Maar vereenvoudiging mag geen afzwakking worden. Want als de fundamenten van onze Europese natuurwetgeving verzwakken, kan dat in alle lidstaten de deur openzetten naar soepelere natuurregels. Ook bij ons. Dat risico is niet abstract.

De zogenoemde Flamingo-revolutie in Albanië toonde in mei 2026 nog waarom dit debat zo nodig is. Bezorgde burgers protesteerden er tegen de komst van een luxeresort in een ecologisch gevoelig kustgebied. Een mooi voorbeeld van hoe kwetsbaar natuur is wanneer ze te weinig rechtsbescherming heeft.

Wereldwijd zijn er al meer dan 400 ecosystemen met rechten. Vogelbescherming is lid van GARN, de Global Allience for the Rights of Nature.

Een bekend voorbeeld is de Spaanse lagune Mar Menor. Sinds 2022 heeft deze lagune rechtspersoonlijkheid, nadat de lagune ernstige ecologische schade had opgelopen. Daardoor kunnen burgers naar de rechtbank stappen om de rechten van de lagune te verdedigen. Een commissie vertegenwoordigt de lagune juridisch. Daarin zitten onder meer burgers, wetenschappers, gebruikers en lokale overheden. Zij waken over haar belangen en zorgen ervoor dat de lagune al vroeg wordt meegenomen in beslissingen die haar toekomst raken. Dat helpt om conflicten te voorkomen en beslissingen beter te laten landen.

Ook in België leeft dit debat. Actiegroep Sambre 2030 wil de rivier de Samber tegen 2030 rechtspersoonlijkheid geven en juridisch laten meetellen als levende rivier.